Sıradaki içerik:

Sıcak içecek içmek koronayı öldürür mü?

Sıcak içecek içmek koronayı öldürür mü?

avatar

Hülya Sanerci

  • e 0

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

Tüm dünyayı etkilemeye devam eden koronavirüs salgını Türkiye’de de hızla yayıldı ve can almaya devam ediyor. Bu salgından korunmak için önlemler hızla alınırken sosyal izolasyon gereği evlerimize kapandık. Dışarı çıkmamız gerektiğinde de artık maskemizi takıyoruz. Peki, bütün bunlar yeterli mi, hastalıktan korunmak için neler yapmalıyız, hastalıkla ilgili son gelişmeler neler? Merak ettiğiniz soruları konunun uzmanlarına danışıp cevaplıyoruz.

Sorularınızı demetdemirkir@haberturk.com mail adresine gönderebilirsiniz veya Twitter’dan (@demetdemirkirtr) ulaşabilirsiniz.

SİZDEN GELEN SORULAR 

Hekimler sürekli “Bol su için” deyip duruyorlar. Fakat bazı hekimler de “Bol su içerek virüsleri yok edemezsiniz, sadece sık sık tuvalete gidersiniz” diyorlar. Hangisi doğru? Bol su içelim mi, içmeyelim mi? Ayrıca “bol su” ne demek, ölçüsü nedir bunun? Evde virüs taşıyan kimse yok. Herkes karantina koşullarında… Kimse dışarı çıkmıyor. Buna rağmen ikide bir elleri yıkamak, delirmiş gibi yüzeyleri dezenfekte etmek gerekiyor mu? Eve geldik. Hemen kıyafetlerimizi değiştirip kendimizi acilen banyoya atıp duş mu alacağız? Kimi ‘Böyle yapın’ diyor, kimi de ‘Gerekmez’ diyor. 

Türk Toraks Derneği Solunum İnfeksiyonları Çalışma Grubu Başkanı Doç. Dr. Cenk Babayiğit, cevaplıyor:

1- Kişi hastalandığında, hele bu hastalıkla ateşle seyreden bir hastalıksa, iştahsızlık ile birlikte yüksek ateş: yeterli sıvı alımını, vücudun sıvı dengesini korumayı daha bir gerekli ve önemli kılar.

2- Sağlıklı bir erişkinde günlük 2-3 litre sıvı alımı yeterlidir. Bu sıvı miktarının çay, kahve ve diğer sıcak-soğuk içeceklerden ziyade su ile karşılanması daha iyidir. Ancak kişide kronik böbrek hastalığı, hipertansiyon gibi kimi hastalıklar varsa sıvı alımının fazla olması sakıncalı olabilir. Böylesi kişilerde bol sıvıdan ziyade yeterli sıvı alımına dikkat edilir. “Yeterli”nin miktarını da böbrek fonksiyonları, birlikte ateşli bir hastalık olup deneme bonusu olmaması ile kişisel özellikler belirler.

3- Ateşle seyreden koronavirüs enfeksiyonunun da dahil olduğu hastalıklarda azalmış olabilen susama hissi, ateş ve terleme nedeniyle vücuttan artan su kaybı, su içilerek yerine konulmazsa böbrek fonksiyonlarını bozabilir. Üstelik korona enfeksiyonu gibi bazı hastalıklar böbrek fonksiyonlarını da bozabilmekte, akut böbrek yetmezliğine de neden olabilmektedir. Bütün bu faktörler birleşince bu hastalarda vücudun sıvı dengesi ve yeterli su içimi daha bir önem kazanmaktadır.

4- Hijyen ve kişisel temizliğin her zaman en önemli bileşenleri el ve vücut temizliğidir. Yaşadığımız korona salgınında hastalık etkeni virüsün çeşitli yüzeylerde farklı sürelerde canlı kalabildiği ve bu yüzeylerle temas eden eller ve vücuda bulaşabildiği, bu şekilde de hastalığa neden olabildiği dikkate alındığında en başta ellerimizi uygun şekilde yıkama en basit ve önemli hijyenik eylemdir. Dışarıdan eve girildiğinde ellerin yıkanması önemlidir. Evde covid veya diğer bir bulaşıcı bir hasta bulunmadığı sürece el yıkamanın sıklığını günlük hijyen gerekliliği belirler (yemeklerden önce ve sonra, tuvalet ihtiyaçlarından sonra, temizlik işlerinden sonra gibi). Duş-banyo yaparak vücut temizliğinin mümkün ise her gün yapılması genel bir hijyen önerisi olmakla birlikte, bu işlemin içinde bulunduğumuz salgın günlerinde eğer hastane veya diğer sağlık tesislerinde, kapalı ve kalabalık ortamlarda bulunulmuş ise eve gelindiğinde ilk fırsatta yerine getirilmesi uygun olacaktır. Açık havada veya kapalı ortamda 15 dakika gibi kısa süre sosyal mesafeyi koruyarak bulunmuş olmak eve girer girmez vücut temizliği yapmayı gerektirmez.

5- Dış ortamdan eve girildiğinde elbiselerin değiştirilmesi mutlak bir gereklilik olmamakla birlikte bir hastanede/sağlık tesisinde korona (veya herhangi bir diğer enfeksiyon) şüphesi taşıyan hastalarla temas eve gelindiğinde üzerimizdeki elbiselerin çıkarılarak yıkanmasını gerektirir.

Eşim 9 gün Covid-19 pozitif olarak tedavi gördü ve salı günü hastaneden taburcu oldu. Şu an evdeyiz ve maskeyle dolaşıyoruz. 3 yaşında kızımız var şu an anneannesinde. Çocuğumuzu ne zaman almalıyız. Çocuk çok bunaltıyor ne yapmalıyız? 

Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Bölümü Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zafer Kurugöl, “Geçmiş olsun. Ev içindeki izolasyonu taburcu olduğunuz günden itibaren 14 gün sonra sonlandırabilirsiniz. Yani, taburcu olmanızdan itibaren 3 gün geçtiğine göre kızınızı bugünden itibaren 9 gün sonra görebilirsiniz. Zor bir durum, ama sevdiklerimiz için katlanmak zorundayız. Bu arada, virus dışkı ile de daha uzun bir süre atılabiliyor, bu nedenle tuvaletleri en az 1 ay süreyle her gün iki kez çamaşır suyu ile temizlemenizi, çocuğunuzla 1 ay sonrasına çok sıkı temas kurmamanızı (kucağınıza almamanızı, öpmemenizi) öneririm” diyor.

16 yaşındaki kızımın ateşi var. Boğazı hafif şiş doktora götürmeme gerek varmı? 

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ümit Arman Eşref, “Hafif soğuk algınlığı şikayetleri için doktora götürmenize gerek yok, ateş veya solunum sıkıntısı varlığında götürebilirsiniz” diyor.

6 yaşında Down sendromlu bir kızım var. Kalp kapağında kaçak var bizim için risk nedir?

Kalp kapağındaki kaçağın derecesi ve hangi kapakta olduğu önemli. Ayrıca bunun için ilaç kullanıp kullanmadığı da değerlendirilmeli. Risk değerlendirmesi çocuk kardiyoloji tarafından yapılmalıdır.

Ben kalpten Atrial Septal Defekt (ASD) kapama operasyonu geçirdim. Acaba ASD hastaları da risk grubunda mıdır? 

Kardiyoloji Uzmanı Dr. Tuncay Altın, “ASD (atrial septal defekt) erişkin yaş grubunda en sık görülen doğumsal kalp defektidir. ASD günümüzde defektin büyüklüğü ve anatomik yerine göre ya girişimsel yöntem olan ASD kapama cihazı ile ya da operasyon ile tam başarı ile bu defekt kapatılabilmektedir. Bu nedenle Başarılı ASD kapatma operasyonu geçiren hastalar risk gurubunda değildir” diyor.

Sıcak içecek içmek koronavirüsü öldürür mü?

Sıcak içeceklerin koronavirüsü yenmede etkili olduğu iddiası yanlış. Aksine aşırı sıcak içecekler koruyucu epitel tabakayı ve önleyici bağışıklık salgılarını tahrip ettiğinden yarardan çok zarar verir.

2 yaşındaki çocuğumun aşısının yapılması gerekiyor ama sokağa çıkma yasağı geldi. Sağlık ocağı ‘Biz yaparız ama aşının yapıldığını bildirdiğimiz de sokağa çıkma yasağı çıkacak karışımıza’ diyor. İzni nasıl alacağız?

Çocuğunuzun aşısını ihmal etmemeniz öneriliyor. Aşının yapılmaması yeni salgınlara zemin hazırlar. Aile Hekimleri Dernekleri Federasyonu durumu şöyle yorumluyor: “Aile hekimliğinin ana görevi olan koruyucu sağlık hizmetleri aksatılmadan devam ediyor. Aile sağlığı merkezlerinde bebek, çocuk aşılama hizmetleri aksatılmadan devam etmektedir. Bu süreçte aşı takvimine göre veliler bilgilendirilmekte ve belirli günlerde aşılamalar yapılmaktadır. Aşı zamanını takip eden veliler mutlaka aike hekimi ve aile sağlığı çalışanları ile irtibata geçerek en uygun saatte ASM’ye başvurabilirler.”

Saç kurutma makinesi koronavirüsü öldürür mü?

Koronavirüs hücrelere tutunup içlerine giriyor. Bu nedenle dışarıdan herhangi bir ısı müdahalesi işe yaramaz.

32 yaşındayım, iki yıl önce büyük bir kalp krizi geçirdim, sigara ve strese bağlı olduğu söylendi. Şu an sigara içmiyorum. 2 yıldır kullandığım çeşitli ilaçlar var. Kasım ayının sonunda 15 ay geçtiği için kontrol amaçlı anjiyo yapıldı ve hiç bir işlem yapılmadı, stentin iyi durumda olduğu, ilaçları düzenli kullanmanın faydasını gördüğüm söylendi, tıbbı tedaviye devam kararı alandı. Risk grubunda olduğumu ve hastalığa yakalanmam durumunda zorlu bir sürecin beni beklediğini tahmin ediyorum. Dünya genelinde kalp-damar hastalığı olupta vefat edenlerin sayısının en yüksek seviye yüzde 10 olduğunu biliyorum. Risk durumum çok fazla değil mi? Sormak istediğim bir diğer soruda şu an mevcutta hastanelerde koronavirüs tedavisi için kullanılan ilaçlar kalp-damar hastalarında kullanılıyor mu?

Türk Kardiyoloji Derneği yönetim kurulu üyesi Prof. Dr. Ertuğrul Okuyan, “Evet, bu hastamız geniş bir enfarktüs geçirmiş ve kalbi hasar görmüş ama başarılı işlem uygulanmış ve çok güzel tedavisi düzenlenmiş. İlaçlarını düzenli kullanıp, izolasyon koşullarına uyarsa ve sokağa çıkmazsa merak edilecek bir durum yok. Covid hastalığı için kullanılan ilaçlar kalp hastalarında da kullanılabilir. Kalp hastalıkları olan hastalarda ilaç etkileşimi açısından daha dikkatli oluyoruz ve bu hastaları daha yakın izliyoruz” diyor.

Covid-19 hayvanlara, hayvanlardan insanlara bulaşabilir mi?

Dahiliye Uzmanı Dr. Hüseyin Çimen, “Hayvanlardan insanlara da bulaşabilir. İlk çıkış yolu zaten hayvanlardan insanlara bulaşarak olmuştur. Ardından da insandan insana bulaş özelliğini kazandı” diyor.

Aylar öncesinde benzer semptomlarla rahatsızlanan bireyler olarak şüpheyle Covid-19 testi yaptırmak istediğimizde sağlık kurumlarının tutumu nasıl olur ve bu testte bağışıklık kazanılıp kazanılmadığı, geriye dönük hastalık tanısı yapılabilir mi?

Yapılabilir, Covid hastanesinde test yapılmasında fayda var.

Koronavirüsün kilo ile ilgili bir alakası var mı?

Uzmanlar, kilo almanın bağışıklık sistemini düşürdüğünü söylüyor. Koronavirüse karşı mücadelede ise bağışıklık sisteminin güçlü olması önemli rol oynuyor. Herhangi bir sağlık sorununuz yoksa, kilo kontrolü, sağlıklı beslenme, hareketli bir yaşam ve düzenli uyku ile koronavirüs riskini azaltabilirsiniz.

Daha önceden zatürre olan bir insan korona olmuşsa, önceden olan zatürre ne kadar etkiler, benim ciğerlerim daha mı zayıf?

Önceden geçirdiği zatürre hastalığı tedavi edilmişse ve hasar bırakmamışsa diğer insanlar kadar risk taşırsınız. Eğer hasar bırakmışsa, risk faktörünüz artar.

Hamileyim. Hamileyken Covid-19 tedavisi nasıl yapılır?

Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Doç. Dr. Deniz Ulaş, yorumluyor: “Covid-19 tanısı almış gebelerin tedavisi gebe olmayanlarla aynıdır. Sadece Covid-19 pozitif hamilelerin takip ve tedavisinin, gerekiyorsa doğumunun 3. basamak hastanelerde yapılması gerekir. Hastanede perinatolog, yeni doğan uzmanı, yoğun bakım uzmanı, enfeksiyon hastalıkları uzmanı ve doğum anestezisti de bulunmalıdır. Takip ve tedavinin negatif basınçlı izolasyon odalarında yapılması önerilmektedir. Gebede Covid-19 tedavisi; enfeksiyonun kontrol altına alınması, oksijen tedavisi, fazla sıvı yüklenmesinden kaçınılması, ampirik antibiyotikler, bebeğin kalp seslerinin ve sancının takip edilmesi, gerekirse mekanik ventilasyon ve doğum zamanlamasının doğru yapılmasını kapsamaktadır. Akciğer tomografisi normalde gebelikte çekilmez ama Covid-19 şüphesi varsa tomografinin çekilebileceği önerilmektedir.”

Hamilelikte koronavirüs bebeğe bulaşır mı?

Koronavirüslü gebe vakası çok az olduğu için bu konu ile ilgili net bir bilgi yoktur. Ama anneden bebeğe plasental yolla anne karnında bulaşması pek mümkün görünmemektedir. Çin’de yapılan çalışmalarda Covid-19 pozitif gebelerin amnion sıvısından, kordon kanından, yenidoğan bebeğin boğazından ve anne sütünden alınan örneklerde koronavirüs tespit edilememiştir.

Yeni koronovirüs enfeksiyonu doğum şeklini etkiler mi?

Hayır. Koronavirüs enfeksiyonu doğum şeklini etkilemez. Sezaryen eğer tıbbi olarak ihtiyaç varsa yapılmalıdır. Ayrıca normal doğum sırasında vajinal salgılarla bebeğe bulaşma olmadığı yapılan çalışmalarda gösterilmiştir.Şimdiye kadar Covid-19’lu 32 gebe literatürde bildirilmiştir. 32 hastanın 15’inde erken doğum görülmüştür. 32 Covid-19 pozitif gebenin 27’si sezaryenle, 2’si vajinal yolla doğum yapmıştır.

Şiddetli öksürük sonrası balgam geliyor ama diğer belirtiler yok. Acaba sıkıntı mı?

Bir doktor muayenesinden geçmenizde fayda var. Göğüs hastalıkları uzmanına görünmelisiniz.

36 yaşındayım, 2 yıldır kronik astım hastasıyım. Sigara hiç kullanmadım acaba bende mi en riskli gruptayım?

Evet, astım hastaları riskli gruptadır.

3 aylık hamileyim dikkat ediyorum koronaya yakalanmamaya ama yakalanırsam ne gibi bir süreç beni bekliyor? Bebeğimi kaybetme riskim ne kadar, hamileler üstündeki etki nelerdir?

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Gökçen Erdoğan, “Endişenizi anlıyorum, bilimsel dünyada yapılan çalışmalar bu konuda hem yetersiz hem az maalesef. Bu çalışmalar üzerine değerlendirildiğinde ise bebeğe geçiş sadece bir makalede gösterilmiş. Yani geçiş hala netlik kazanmadı. Gebe olarak yapmanız gereken tek şey virüsün size geçmesini önlemek, hem hijyen kurallarına hem de fiziki izolasyona dikkat etmek olmalı” diyor.

Aralık 2019’da ateş, halsizlik ve balgamlı öksürük şikayetleriyle hastaneye gittim. Zatürre başlangıcı olduğu söylendi ve o tarihten Nisan 2020 tarihine kadar 2 kutu antibiyotik ve grip ilaçları kullandım. Son olarak 2020 Mart ayından beri 4 günlük koku ve tat alamama, devamlı hafif ateş ve burun tıkanıklığı, arada öksürük yaşıyorum. Kas ve sırt ağrılarım da oluyor. 20 gündür evdeyim ve kendi imkânlarımla iyileşmeye çalışıyorum. Bu bahsettiğim belirtiler sonrasında koranavirus olma ihtimalim nedir? Evde iyileşmemi hızlandırmam için ne gibi önerileriniz olur?

Koronavirüs olma ihtimali var. Öncelikle hastanede test yapılması gerekiyor. Bahsettiğiniz belirtilerde koronavirüs riski var.

Bende orta şiddetli sedef var. Sedef hastalığı olan kişiler risk grubunda mı? 

Türk Dermatoloji Derneği’ne göre, sedef hastalığı başta olmak üzere dermatoloji alanında çok sayıda hastalık için bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanılmaktadır. Doğal olarak bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanan hastalarda koronavirüs nedeniyle bazı çekinceler yaşanmaktadır. Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçları kullananlar riskli grupta yer almaktadır. Ancak sedef hastalığı için ismi geçen ilaçların kesilmesi durumunda hastalığınız tekrarlayabilir. Şu ana kadar bu ilaçları kullanan hastalarda Covid-19 enfeksiyonunun daha sık görüldüğü veya daha ağır seyrettiği ile ilgili bilimsel bilgi bulunmamaktadır. Covid-19 enfeksiyonu yönünden ek bir risk taşımayan hastalar ilaçlarını kullanmaya devam edebilir. Bu konudaki çekinceleriniz veya özel durumlarınız için hekiminizle görüşmeniz önerilir.

Kronik bronşit risk faktörü nedir?

Bronşit, astım gibi kronik akciğer hastalıkları risk faktörü arasında yer alır. Evde kendinizi izole etmeniz, sosyal mesafeye uymanız ve kalabalık ortamlarda bulunmamanız önerilir. Sağlıklı beslenme, egzersiz yapma ve düzenli uyku kurallarına dikkat ederek bağışıklık sisteminizi güçlü tutun.

Genel temizlik yapılmış bir evimiz var. Evden çıkmıyoruz fakat evde iki çocuk olmasına karşın evde genel temizliğe o kadar özen gösteremiyoruz ve Ev çok dağılıyor. Genel hijyen kuralları maalesef özen gösterilmiyor. Virüs kapma olasılığımız yine var mıdır?

Hijyen kurallarına uyalım, evden çıkmayalım.

Doğuştan kalbimde delik vardı bunun için çocuk yaşta iki kez ameliyat geçirdim. Şu an 34 yaşındayım çok küçük bir üfürüm kaldığı söylendi. En son 1 yıl önce yine kalp çarpıntıları yüzünden ventriküler prematür depolarizasyon tanısı konuldu ve bir ilaç verildi. Aynı zamanda hiperprolaktinemiden dolayı da ilaç kullanıyorum. Kovid-19 açısından riskli grupta mıyım?

Türk Kardiyoloji Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ertuğrul Okuyan, “Yaş grubunda bulunan normal insanlardan daha fazla bir riske sahip değilsiniz, merak etmeyin” diyor.

Koronavirüs suyla vücuda geçer mi? Örneğin banyo yaparken buruna giren sudan virüs kapabilir miyiz?

Hayır, kişiler, hastaların öksürme, hapşırma veya konuşmaları esnasında damlacıkların etrafa saçılmasıyla ya da hasta kişilerin temas ettiği yüzeylere temas edilmesi sonucunda enfekte olabilir.

Emzirme dönemindeyim, bebeğime geçirme riskim var mı?

Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC)’nin açıklamasına göre; bebeğinizi önlemlerinizi aldıktan sonra beslemeniz önerilir. Eğer hastalık belirtileri taşıyorsanız bebeğinizi kucağınıza alacağınız ya da emzireceğiniz zaman el hijyeninizi sağlayabilir, emzirme esnasında N95 maske takabilirsiniz. Ancak bebeğe sağdığınız anne sütünü vermek istiyorsanız yine el hijyeninizi sağlamalısınız. Süt pompasına ve şişeye dokunmadan önce ellerinizi yıkadığınızdan emin olun. Kullanımın ardından süt pompasını sıcak su ve sabunla yıkayın.

Benim şiddetli baş ağrım var, çok şükür öksürük ve ateşim yok. Bazen hapşırık var, bahar ayındaki polenden mi bilmiyorum, korkmalı mıyım? 

Hayır, koronavirüs açısından korkmanıza gerek yok. Dile getirdiğiniz şikayetler koronavirüs semptomları arasında yer almıyor.

Ben karantina sürecine uyuyorum fakat aynı kattaki komşularım hala misafir ağırlamaya devam ediyor. Bu bizim karantinamızı nasıl etkiler?

Temasa geçmediğiniz sürece sizin için risk teşkil etmez.

Astım hastasıyım ayrıca tüberküloz tedavisi gördüm fakat şu an özel bir hastanede yoğun bakımda Kovid-19 bölümündeyim. Ne yapmalıyım?

Türk Toraks Derneği Başkanı Prof. Dr. Hasan Bayram, “Tüberküloz tedavisi yapılmışsa sorun yok. Astım tedavisini de aynen sürdürmeli. İhtiyacı varsa ilaçları artırılabilir. Kovid-19 için verilecek tedaviye engel değil” diyor.

Antidepresan kullananlar risk grubunda mı?

Antidepresan kullananlarda koronavirüs riskinin arttığına yönelik bir bilgi paylaşılmamıştır.

Eşimde alerjik astım başlangıcı var. Alerjik astım kronik bir hastalık mıdır yoksa diğer astım hastalığına istinaden daha hafif midir? Koronavirüse karşı risk grubunda yer alıyor mu?

Astım tipleri arasında fark yoktur. Bütün kronik hastalıklar riskli ama astımlılar sanki diğerlerine göre daha az etkileniyorlar, bu sadece bir gözlem, araştırma sonucu değil.

Epilepsi hastaları nasıl korunmalıdır? Bu virüse karşı gibi önlemler almalı?

Türk Epilepsi ile Savaş Derneği’ne göre, epilepsili hastanın Kovid-19 hastalığına yakalanma riski genel topluma göre daha fazla değildir. Herkesin aldığı önlemleri almanız yeterlidir.

Şirketimiz iki hafta önce kısa çalışma ödeneğine başvurdu ancak şirketin muhasebe elemanları kısa çalışma uygularken diğerleri uygulamıyor. Sorduğumuzda ise daha onay gelmediğini söylüyorlar. Bu ödeneğin uygulanmaya başladığı işçilere de İŞKUR tarafından haber veriliyor mu? İşlerin tatil edildiği dönemde böyle bir imkan varken çalışanlar öncelikle yıllık izinleri kullanmaya yöneltiliyor.

Kısa çalışma başvuruları sadece işveren tarafından yapılmakla birlikte ödemeler doğrudan işçiye yapılmaktadır. Bir iş yerinde zorlayıcı sebeple işin durdurulması halinde işveren, ilk hafta ücretin yarısını ödemek zorunda. Tamamını ödeyip ödememek işverenin inisiyatifindedir. İşverenin kısa çalışma başvurusu uygun bulunursa, gerekli koşulları sağlayan işçilere, tatil uygulamasının ikinci haftasından itibaren kısa çalışma ödeneği verilir.

Şu ana kadar hiçbir iş yerinde ödenek verilmedi. Öncelikle iş müfettişleri, iş yerinizde kısa çalışma başvurusuna onay verecek. Bu onayın ardından, son 3 yılda 450 prim günü bulunan ve son 60 gündür hizmet akdi ile çalışmakta olan kişilere ödenek verilecek. Kısa çalışma ödeneği normalde her ayın 5’inde ödenir. Mart ayında kısa çalışma yapmış olanların ödemelerinin, 5 Mayıs tarihi beklenmeden öne çekilmesi ihtimali bulunuyor.

Sebze ve meyveleri nasıl yıkamalıyız?

Sebze ve meyveler genel hijyen koşullarına uygun olarak yıkamak yeterlidir. Sebze ve meyveleri önceden sirkeli suda bekletmek ve akan suyun altında yıkamak yeterli olacaktır.

8 aylık hamileyim ve kronik rahatsızlığım var. Kontrollere giderken veya doğum yaptıktan sonra sağlık personelinden veya hastane ortamından ben veya bebeğim virüs kapabilir mi? 

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Gökçen Erdoğan, “Hastanedeki sağlık personeli, hemşire, ve doktorlar gebelik takiplerinde ve doğum sürecinde bulaş olmaması adına teorik ve pratik tüm bilgiye sahipler. Kaldı ki virüs pozitif olan bir kişi zaten çalışamaz” diyor.

İmmün tam olarak nedir? Yükseltmek için tam olarak neler yapılabilir, en etkili yol nedir?

İmmün, bağışıklık anlamına gelir ve immün sistemi yani bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için sağlıklı beslenmeli, uyku düzenine dikkat edilmeli, hareket edilmeli.

Sigara içmek koronavirüs riskini artırır mı?

Yeşilay’dan yapılan açıklamada sigara kullanımının koronavirüs riskini 14 kat artırdığı belirtiliyor.

Ben Kovid-19 rahatsızlığını hafif semptomlarla atlattığı mı düşünüyorum. Plazma tedavisi için donör olmak istiyorum. Uygun mudur?

Gerçekten covid-19 rahatsızlığını geçirdiğiniz testlerle gösterilirse donör olabilirsiniz. Kızılay’dan bilgi alabilirsiniz.

Kovid-19 egzersizle önlenebilir mi?

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Görevlisi Doç. Dr. Korkut Ulucan, son günlerde dünya gündeminin ilk sırasını oluşturan Covid-19’un tedavisinde ve engellenmesinde de egzersizin önemli olduğu söylüyor.

Doç. Dr. Ulucan, “Düzenli egzersiz, immün sistemimizin çalışmasına olumlu yönde etki yapar, daha etkili çalışmasını sağlar. Kısaca düzenli egzersiz güçlü immün sistem demektir. Özellikle hastalığın engellenmesinde düzenli yapılan egzersiz oldukça önemlidir. Hastalığın tedavisinde de etkisinin olacağı muhakkak, ancak hekiminin uygun göreceği egzersizler tedavi sürecinde tercih edilmeli. O yüzden uygun beslenmenin yanında her gün egzersiz de yapmak gerekiyor, tabii ki evde yapmak gerekiyor, dışarıda değil. Bununla ilgili birçok spor derneği veya uzmanlar evde yapılabilecek egzersiz programlarını sosyal medyada paylaşıyor.”

Virüs taşıyan bir kişiden herhangi bir şekilde başkasına bulaşma olduysa bulaşan kişi bu semptomları kaç gün içerisinde hissedebiliyor? 

Virüsle karşılaştıktan sonra genellikle 2 gün içinde belirtiler ortaya çıkar ama bu süre 14 güne kadar uzayabilir.

Hafif semptomlarla koronavirüsü atlatıyorum. Plazma tedavisi benim için uygun mu?

Hayır, uygun değildir. Plazma tedavisi ağır hastalarda özellikle yoğun bakım hastalarında uygulanır.

Marketten aldığımız kimi ürünleri direkt buzluğa atıyoruz. Virüs plastik yüzeylerde en fazla üç gün yaşar deniliyor. Bu süre buzlukta değişir mi? 

Yapılan çalışmalara göre, düşük sıcaklıklar koronavirüsün hayatta kalma süresini uzatıyor. Bir araştırma, 4 derecede bırakılan virüslerin üçte ikisinin 28 gün hayatta kaldığını göstermiştir. Bu nedenle ellerinizi ve ürünlerinizi yıkamak önemlidir. Ayrıca, onaylanmış dezenfektanları kullanarak yüzeyleri temizlemelisiniz.

Hepatit B taşıyıcısı koronavirüs açısından risk grubunda mı?

Hepatit B taşıyıcılarında risk bildirilmemiştir.

Kanser bile insanı 6 ay yada daha uzun bir sürede öldürüyor fakat koronavirus insanı 10 ila 15 gün arasında öldürüyor. Bu kadar tehlikeli bir vebadan korunmak için en püf nokta hangisidir?

Dışarıya çıkmamaya çalışın, çıkmak zorunda kalırsanız maske takın. El temizliğinize dikkat edin ve ellerinizi en az 20 saniye su ve sabunla yıkayın. Ellerinizi yıkamadan ağız, burun veya gözlerinize dokunmayın. Hasta insanlarla temastan kaçının. Hasta insanlarla temas ettikten sonra ellerinizi yıkayın. Bağışıklık sisteminizi güçlü tutun. Beslenmenize dikkat edin, spor yapın ve uyku düzeninize dikkat edin.

Epilepsi hastaları risk grubunda mıdır?

Türk Epilepsi ile Savaş Derneği’ne göre, epilepsili hastanın Kovid-19 hastalığına yakalanma riski genel topluma göre daha fazla değildir. Herkesin aldığı önlemleri alması yeterlidir. Epilepsi hastalığı için kullanılan ilaçlar enfeksiyonlara yatkınlığa neden olmaz, bağışıklık sistemini zayıflatmaz.

Alerji ilacı kullanmak koronavirüs için bir dezavantaj mıdır? 

Bilindiği kadarıyla şu anda bir dezavantajı yok.

Türkiye’de iyileşenler gerçek anlamda eski sağlığına dönüyor mu?

Tam şifa olmuşsa, eski sağlığına dönmüştür kabul ediliyor. İyileşenler de 14 gün daha kontrol altındalar. Aralarda testleri tekrar ediliyor.

Bulaşıcılık kan gruplarına göre farklılık gösteriyor mu veya daha dirençli olan kan grupları var mı?

Bilindiği kadarıyla kan gruplarıyla ilgili bir durum yok. Önemli olan kronik rahatsızlığın olmaması, sürekli kullanılan bir ilaç olmaması ve immün sistemini etkileyecek bir ilaç kullanılmaması.

Evin içinde bulaşma riski var mı? Biz kalabalik bir aileyiz, 7 çocuk ve eşimle birlikte 9 kişiyiz, risk var mı? 

Dışarıyla temas halinde değilseniz büyük bir risk yok ancak dışarıyla temas eden kimsenin evde de maske takması öneriliyor.

Bende elim ve ayağımda uyuşma hissi oluyor. Bunun Kovid-19 ile alakası var mı?

Koronavirüsün genel beliritleri arasında öksürük, ateş, yorgunluk ve nefes almada zorluk görülüyor. Bildirilen belirtiler arasında uyuşma belirtilmemiştir.

41 yaşımdayım. 1998 yılından beri tek böbrekle yaşıyorum. Virüs benim için ne kadar risk teşkil ediyor?

Dahiliye Uzmanı Dr. Hüseyin Çimen, “Herhangi bir ilaç kullanıyorsanız risk faktörü mevcuttur. Ama herhangi bir ilaç kullanmıyorsanız hepimiz gibi aynı riski taşıyorsunuz. Herhangi bir üre, kreatin değerlerinde bir sorun yoksa kronik hastalık kategorisine girer risk faktörü mevcuttur” diyor.

Tiroid hastaları risk grubuna girer mi?

Koronavirus enfeksiyonu yeni bir hastalık olduğu için, tiroid hastalığı olan kişileri nasıl etkilediğine dair çalışmalar henüz yok. Ancak hastalığın seyrini kötüleştirdiğini düşündürecek bilimsel bir veri yok. Genel önerilere uymak tiroid hastaları için de yeterli olacaktır.

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği’ne göre; tiroid hastalıkları için kullanılan ilaçlar bağışıklık sistemini zayıflatmıyor. Genel olarak tiroid hormon tedavisi alan hastalarda kontrol tarihi, ileri tarihlere ertelenebilir ancak antitiroid ilaç kullananlarda zamanında ölçüm yapılarak ilaç dozu ayarlamak gerekebilir. Kesin kararı hekiminiz verecektir, hekiminizi arayarak öğrenebilirsiniz.

Kasiyerim, eldiven takmama izin vermiyorlar. Dezenfektan var ama onu kullanmaktan ellerim yara olacak. Kasadan kalkıp ellerimi yıkayayım desem en az üç saat sürer. Yakın zamanda öleceğimi düşünmeye başladım, ne yapmam gerek?

Klinik Psikolog Ebru Demirköz, şöyle yorumluyor: “Eğer eldiven taksanız bile ölüm korkunuz varsa, bu psikolojik bir sorun ancak eldiven taktığınızda bu korkunuz yok oluyorsa çalışma şartlarınızı işvereniniz ile konuşarak, eldiven takma konusundaki hassasiyetinizi belirtmelisiniz.”

Koronavirüs şikayeti olmayan kişilerden bulaşabilir mi?

Hafif öksürüğü olan ancak kendisini hasta hissetmeyen kişilerden koronavirüs bulaşabilir.

Koronavirüs kargodan gelen paketlerle bulaşır mı? 

Bu zamana kadar kargodan gelen bir paketten koronavirüse yakalandığı açıklanan bir vaka bildirilmedi. Ancak temkinli olmakta yarar var. Bu nedenle dışarıdan gelen paketi dikkatli bir şekilde aldıktan sonra, kullanmadığınız bir odada 5-6 saat bırakabilirsiniz.

Elde yara ya da kesik yoluyla virüs bulaşır mı? 

Koronavirüs öksürme ve hapşırma gibi solunum yolu rahatsızlığı belirtileri gösteren kişilerden veya etrafa yayılan küçük damlacıklara temas yoluyla geçer.

Gençlerde ve yaşlılarda koronavirüs belirtileri aynı mı yoksa farklı mı?

Bulgular kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Herhangi bir bulgu vermeyen kişiler de söz konusu. Ancak koronavirüsün en sık karşılaşılan belirtileri şöyle; ateş, öksürük, nefes darlığı. Şiddetli olgularda ise zatürre, ağır solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği.

MS (multiple Skleroz) hastaları risk grubunda mı? Koruyucu önlemler anlamında ayrıca bir şey yapmamız gerekir mi?

Nöroloji Uzmanı Dr. Kaan Kayahan, “Multipl Skleroz kendi başına SARS-nCOV2 (Corona Virus) enfeksiyon riskini artıran bir hastalık değildir. Ancak hastalığın ileri evrelerinde ortaya çıkması muhtemel hareket güçlüğü, yutma bozukluğu, beslenme yetersizliği ve akciğer kapasitesinde azalma gibi klinik tablolar her türlü enfeksiyonda olduğu gibi SARS-nCOV2 enfeksiyonu için de yakalanma riskinde artış ve hastalık seyrinin şiddetli olması ihtimallerini gündeme getirmektedir.

Multipl Skleroz hastalarının kullanmakta olduğu savunma sistemini modüle eden ilaçlar ve SARS-nCOV2 enfeksiyonu açısından ise 3 Nisan 2020 tarihinde yayınlanan uluslararası uyarılar var. Bazı ilaçların kullanımına devam edilmesinde sakınca bulunmazken, bazı ilaçlar ise savunma sistemi hücrelerinde sayısal azalmaya yol açtıkları için düşük ila orta şiddette risk artışına neden olmaktadır. Bu nedenle hastaların doktorları ile temasa geçmesi önerilir. Kortizon kullanımı gerektiren atak dönemlerinde tedavinin fayda/zarar oranının doktor tarafından dikkatle gözden geçirilmesi ve zorunlu ise ciddi izolasyon/sterilizasyon şartları altında kullanılması önerilir” diyor.

6.5 aylık hamile eşim ve 22 aylık çocuğumla evdeyiz. Eşim ve çocuğum 22 gündür ben ise 19 gündür kimseyle yan yana gelmedik. İki kez çöp atmak için dışarı çıktım. Dışarıdan market siparişleri geldi, onları bile yıkayarak poşetlerini çöpe atarak yerleştirdim. 3 haftadır eşimde ve bende kuru öksürük, boğaz ağrısı, grip gibi semptomlar var. Öksürüğüm 1-2 gün geçiyor, sonra yine başlıyor. Eşimde de aralıklı öksürükler devam ediyor. Sadece gündüzleri öksürük var. Ateş problemimiz yok. Bunca önleme rağmen herhangi bir sıradan üşütme, nezle, grip vb. hastalık bu kadar uzun sürer mi? Hamileler için ateşi illa beklemek mi gerekir yoksa öksürüğün daha kötüye gitmesi mi gerekir?

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Özlem Oğuz Güngör, “Bulgular her zaman tipik olmuyor. Çok fazla asemptomaktik (bulgu vermeyen) durum söz konusu. Ateş yoksa solunumda bir sıkıntı yoksa izolasyona devam etmeniz önerilir. Sıvı alımını artırabilirsiniz” önerisinde bulunuyor.

Uyku apnesi problemim var. Doktor tarafından aperey önerilmişti onu kullanıyorum, risk altında mıyım? 

Yaşlı kişiler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar, diyabet ve kalp gibi kronik hastalıkları olanlar risk grubunda yer alıyor. Ancak uyku apnesi sorunu için kullandığınız bir aparey varsa onu insanların olduğu yerlerden uzak tutun ve düzenli bir şekilde temizleyin.

Bu aralar kalp krizleri ile ilgili ölümler çok oluyor bunun virüsle bir alakası var mı? Bazen başım kilitleniyor gibi oluyor, kafamın sağı ve solunda basınç hissediyorum ama başka herhangi bir sıkıntım yok. Acaba bu virüsün bir belirtisi olabilir mi? Bu rahatsızlık arada bir oluyor, şimdiye kadar hiç yoktu…

Kalp krizi ile Covid-19 virüsünün direkt saptanan bir ilişkisi şu an için yok. Yalnız birtakım kalp hastalıklarına neden olabileceği biliniyor. Kalp kasını etkileyerek, miyokardit, perikardit denilen durumlara yol açabilir. Tansiyonunuzu ölçtürmeniz önerilir.

6 buçuk aylık riskli gebeyim, hamileler koronavirüs açısından daha mı büyük risk taşıyor?

Hamilelerin koronavirüs açısından daha büyük risk grubunda olduğunu gösteren herhangi bir kanıt yok. Hamile kadınlar da enfeksiyon olasılığını azaltacak önlemleri almalıdır.

Evde annemle yaşıyoruz, odamda dokunduğum her yere temiz elle dokunuyorum ama mutfakta, odamın dışında anneminde dokunmuş olabileceği yerlere dokununca ellerimi yıkamalı mıyım? Yıkama isteğim oluyor, her şeyi kontrol etmeye çalışıyorum bu da beni çok yoruyor, zaman kaybına sebep oluyor. Annem ellerini yıkıyor ama bende böyle bir anksiyete oluştu.

Klinik Psikolog Ebru Demirköz, şöyle yorumluyor: “Muhtemelen koronavirüs sebebiyle tedbirlerinizi artırdınız hatta belki de anksiyete seviyeniz  yükselmiş olabilir. Bu duruma belki daha önceden eşlik eden bir obsesif kompulsif bozukluk (OKB) da dahil oluyor olabilir. Ellerimi yıkamalı mıyım yıkamamalı mıyım sorusunda kendiniz karar vermelisiniz. “Yıkamayın” cevabı alınması durumun etkisini artırabilir. Bu gibi durumlarda bireyler danışmanlık almalı ya da terapi çünkü bu durum psikolojik.

Virüs etkisini psikolojimiz üzerinde de gösteriyor. Zorlantılı ve hatta takıntılı düşünceler etkisini gösteriyor. Kişisel hayatlarımızı hem sağlık hem de zihinsel yönlerden zorluyor. Yaparsak zaman kaybı yapmazsak bir iç huzursuzluğa dönüşüyor. Bu sebeple zaman kaybetmeden bir uzman desteğiyle kafa karışıklıklarını gidermeli ve işlevsel olarak hayatlarımızı sürdürebilmeliyiz.”

Virüs özellikle “0-10 yaş arası çocukları etkilemiyor” deniliyor. 7 aylık bebeğim nötropeni hastası. Nötrofil değerleri zaman zaman düşük çıkıyor. Bu durumda virüsün yaratabileceği risk yüksek mi olur? Eğer öyleyse sosyal izalasyonun dışında verilebilecek ek gıda, vitamin var mıdır?

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ümit Arman Eşref, “Nötropeni hastalarının eğer değerleri çok düşük ise immünologlar tarafından sürekli antibiyotik tedavisine başlanır ama antibiyotiklerin virüsler üzerine etkisi bulunmuyor. Nötropeni için kanıtlanmış bir vitamin veya mineral desteği maalesef yok” diyor.

Dalağı olmayan insanların koronavirüs riski nedir, neler yapmalıyız?

Dahiliye Uzmanı Dr. Hüseyin Çimen, “Dalağı olmayan kişilerde risk fazladır. Bu kişilerin mümkün olduğunca evden çıkmayıp, ilaç tedavilerini aksatmamaları gerekiyor” uyarısında bulundu.

Koronavirüs sadece ishal belirtisi gösterebilir mi? 

Koronavirüs ateş, öksürük, nefes darlığı semptomlarıyla ortaya çıkar. Bazı hastalarda ishal, bulantı, kusma şeklinde sindirim sistemi bulgularının da tabloya eşlik ettiği bildirildi.

Koronavirüs için diyabet hastalığının seviyesi ne olmalıdır? Sabah ve akşam kullandığım bir ilaç var. Şeker dahil kan değerleri tamamen normal ve periyodik kontrollerini aksatmayan biri yine risk grubunda sayılır mı?

Diyabet kronik hastalık grubunda olduğu için, risk faktörü yüksektir. Risk grubunda sayılır.

Ben laboratuvar cihazlarının teknik servisiyim, biz kendimizi nasi koruyabiliriz? Eldiven, maske, gözlük, tulum giymekteyim ama yine de korkuyoruz sürekli laboratuvarlara hastanelere girmekteyiz. Çocuklarımız ve ailemize bulaştırma korkusu içerisindeyim, ekstra nasıl bir önlem alabiliriz? Bu işi yapmaya mecburuz, laboratuvar test cihazları bozulduğunda gitmemek olmuyor… 

Dr. Hüseyin Çimen, şunları öneriyor; koruyucu önlemlerinizi almaya devam ediniz, zaten alıyorsunuz. Uyku düzeni ve beslenmenize dikkat edin. Ailenize bulaştırmamak için, koruyucu ekipmanlarınızı ev ortamına sokmamanız gerekiyor.

42 yaşındayım yıllardır ankilozan spondolit ve romatoid artit iltihaplı hastalıklarım var. Özel sektörde çalışıyorum, Covid-19 hastalığına karşı risk grubunda mıyım? Eğer öyle ise iş yerinde ne yapmalıyım? 

Evet, risk grubundasınız. Takip edildiğiniz romatoloji uzmanınca değerlendirilip, risk faktörüne romatoloji uzmanınca kronik hastalık raporu düzenlenebilir.

Covid-19 artık hayatımızın bir parçası haline gelecek mi? Gribin, soğuk algınlığının yanında artık her yıl covid-19 da görülmeye başlanacak mı?

Bu duruma alışmalıyız. Ancak ileriki durumu şu an için belirtmek oldukça güç.

Kendimi iyi hissetmediğimi varsayalım. Biraz ateşim var, başım ve vücudum ağrıyor, Covid-19 olmuş olabilir miyim? Evime yürüme mesafesindeki özel hastanelere başvurup uygun görülürse ücretsiz test ve tedavi olabilir miyim?

Sağlık Bakanlığının açıklamalarına göre, bu testler sadece devlet ve korona hastanesi ilan edilen özel hastanelerde yapılabiliyor. Bu hastanedeki hekimlerin uygun gördüğü durumlarda yapılıyor. Onun dışındaki hastanelerde test yapılamıyor.

Balık alabilir miyiz, koronavirüs bulaşabilir mi?

60-70 derece üzerinde 30 dakikadan fazla pişmiş yiyeceklerde virüs yaşayamıyor diye biliniyor.

Koronavirüs tedavisinde kullanılan ilaç tüm risk altında bulunan sağlıkçılara profilaksi amaçlı verilebilir mi?

Birtakım farklı görüşler var ancak net bir durum mevcut değil.

Virüs ne zaman biter? Türkiye’nin gidişatı nasıl?

Bu soruya yanıt verecek hiçkimse yok. Halkımız Sağlık Bakanlığının önerilerini titizlikle uygulamalı.

Tip 2 diyabetliyim, dışarıda sürekli maske kullanmalı mıyım? Genç yaştaki diyabet hastaları için hastalığı atlatmada yaş faktörünün faydası olabilir mi?

Dışarı mümkün olduğunca çıkmayın. Çıkmak zorundaysanız maske mutlaka takın. Kronik rahatsızlıklarda yaş faktörünün çok fazla etkisi yoktur.

Spastik kolon hastaları koronavirüs risk grubuna giriyor mu?

Bilindiği kadarıyla spastik kolon hastalığı kronik hastalık grubunda değildir. Beslenme ve uyku düzeninize dikkat ediniz. İlaç kullanıyorsanız, ilaçlarınızı aksatmayınız.

Aşı bulunuyor olması ilacın da yakında bulunacağı anlamına mı geliyor. Farkları nedir?

Aşı ve tedavide kullanılacak ilaçlar çok farklı kategoridedir. Aşılar profilaksi yani hastalanma riskinizi azaltmanız için uygulanır. İlaçlar ise, hastalığın tedavisinde kullanılır.

İçilebilir gümüş suyu ile ilgili bir çalışma var mı? Virüslere karşı koruma sağladığı doğru mudur?

İçilebilir gümüş suyunun herhangi bir sağlık durumu için etkili olduğuna dair bir kanıt yok.

Cerrahi maskeler yeniden kullanılabilir mi ya da yıkanabilir mi?

Cerrahi maskeler tek kullanımlıktır, bu nedenle maske ile işiniz bittikten sonra çöpe atmalısınız.

Ankilozan Spondilit (AS) hastası 28 yaşındaki oğlum şu an sadece ağrı kesici kullanıyor, baskılayıcı ilacı almıyor. Ancak ağzında aft çıktı. Hastalığı genel olarak onu daha fazla riskli gruba sokar mı?

Ankilozan Spondilit hastalığının tek başına koronavirüs enfeksiyonuna yakalanmak ya da şiddetli hastalık geçirmek için bir risk faktörü olduğunu düşünmek için elde bir neden yoktur. Ama tedavide kullanılan ilaçlardan bazılarının risk oluşturması mümkündür. Ayrıca hatırlamak gerekir ki herkeste olduğu gibi AS hastalarında da yaş, sigara, eşlik eden böbrek hastalığı, kronik akciğer hastalığı diyabet gibi faktörler riski artırır.

50 yaşımdayım, sarkoidoz (sebebi tam olarak bilinmeyen, başta akciğerler olmak üzere göz, lenf bezleri, deri, kalp, beyin gibi organları tutabilen bir hastalık) hastasıyım. Şu anda aktif değil ama aile hekimiyim. Tedavide kullanılan bir ilaç nedeniyle risk grubunda olduğum söylendi. Ancak idari izin kullandırılmıyor, idari izinli olmam gerekmez mi?

Aile hekimlerinin klasik devlet memurlarından apayrı bir çalışma statüsü bulunuyor. Aile hekimleri, hizmet alım amacıyla düzenlenen idari hizmet sözleşmesi ile çalıştırılıyorlar. Daha önce kamuda görev yapmış olan aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, kurumlarında ücretsiz/aylıksız izinli sayılırlar.

Kanun uyarınca, aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının yıllık izinleri 30 gündür. Ayrıca beş gün kongre ve seminer izni ile yıllık izin bitiminden sonra mazeretleri nedeniyle beş gün idari izin verilebilir. Hastalık durumunda, bir malî yılda en çok on günlük dönemler halinde toplam kırk güne kadar, hekimin uygun görmesiyle hastalık izni verilebilir.

Aile hekimleri her ne kadar 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olmasalar da kamu görevi yapıyorlar. Koronavirüs dolayısıyla risk grubunda yer almanız halinde aslında idari izinli sayılmanız gerekir. Her ne kadar 40 güne kadar hastalık izni kullanma hakkınız bulunsa da koronavirüs karantinası sırasında aile hekimlerinin idari izinli sayılmasına yönelik mevzuattaki eksikliğin bir an evvel giderilmesi hakkaniyetli olur.

Virüs poşette ne kadar süre yaşıyor? 

Koronavirüsün kartonda 24 saate kadar, plastik ve paslanmaz çelik yüzeylerde 2-3 güne kadar hayatta kalabildiği belirtiliyor.

İnternette satılan siyah maskeler (nano maske) koronavirüse karşı koruyucu mu? 

Bu maskeler koruyuculuk olarak cerrahi maskelerden daha üstün değil. Ama yıkanabiliyor olması, yüze daha iyi oturması tercih nedeni olabilir.

Banka ve PTT şubelerine maskesiz girmek yasak mı?

Koronavirüse karşı alınan önlemler kapsamında insanların kalabalık olarak bulunduğu yerlerde maske kullanımı zorunlu hale getirildi. Örneğin, market, pazar alanları, toplu ulaşım araçları gibi…

Sokak hayvanları korona taşıyıcısı olabilir mi? Nasıl yaklaşmak lazım, özellikle kediler virüsü taşıyabilir mi?

Koronavirüsün köpek ve kedilerde hastalık oluşturduğuna dair herhangi bir kanıt veya veri yok.

Koronavirüse yakalanan bir kişi iyileştikten sonra ikinci kez hasta olur mu? 

Uzmanlar iyileşen koronavirüs hastalarının yeniden aynı hastalığa yakalanabileceğini ancak bunun nadiren görülebileceğini belirtiyor.

Fırından ya da bakkaldan alınan ekmeği tüketmekte risk var mıdır? 

Ekmeğin Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ön gördüğü koşullarda hijyenik olarak üretilmesi ve çalışanların da kurallara riayet etmesi durumunda risk oldukça düşüktür. Ancak yine de endişe duyuyorsanız eve almış olduğunuz ekmeği dilimleyerek tost makinasında ya da fırında 90 derecede kısa bir süre ısıtmanız yeterli olacaktır.

Para ile alışveriş koronavirüs riski açısından risk oluşturur mu?

Para elden ele gezen ve her gün temas edilen bir madde olduğu için en kirli madde olarak tanımlanıyor. Bu nedenle uzmanlar para yerine kredi kartı kullanılmasının daha uygun olduğunu dile getiriyor.

Gribe yakalanan bir kişide koronavirüs görülme riski artar mı?

Bununla alakalı bir bilgi yok. Ancak mevsimsel grip bile hapşırık ve burun akıntısı hariç koronavirüsün başlangıç bulguları ile birbirine benzeyebilir.

73 yaşında entübe hastamız var. Kök hücre tedavisi uyguluyoruz, faydası olur mu? Biraz iyileşme olduktan sonra immun plazma tedavisini devreye sokmak doğru mudur?

Spesifik bir soru ancak genel hatlarıyla; kovid hastalığına bağlı başlangıç düzeyinden yoğun bakıma gidene kadar bütün tedaviler standarttır ve Bilim Kurulu ile Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenmiştir. Ancak bu tedavilere yanıt vermeyen özellikle ilerlemiş hastalarda bazı başka ilaçlar ya da tedavi yöntemi denenebilir. Başka hastalıklarda kullanılan ve teorik olarak faydalı olabileceği öngörülen ilaçlar da bu kapsamda denenebilir. Kök hücre, immünglobulin ve diğer tedaviler de Sağlık Bakanlığı’ndan izin alınarak kullanılabilen tedaviler arasındadır. Ancak bu tedaviler her hasta için ayrı ayrı değerlendirilerek karar verilir.

Koronavirüs aşısı ne zaman çıkacak?

İnsanlar üzerinde güvenle kullanılabilecek bir aşının en erken bir yılda üretilebileceği bildiriliyor.

Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF) hastalığı olan kişiler koronavirüsten daha fazla mı etkileniyor? 

Akdeniz Ateşi Hastaları ve Ailevi Akdeniz Ateşi hastalığı kronik otoinflamatuvar bir hastalık olup ataklar ve sessiz dönemler halinde seyreder. FMF’de (Aile Akdeniz Ateşi) organ ve sistemler de etkilenebilir. Örneğin; böbrek tutulumu olan hastalar daha ağır tablolarla seyredebilir. Bu nedenden dolayı hastaların kendilerini Covid-19’dan korumaları çok önemlidir. Hastaların kullanacağı ilaçlar ve hastalıkla ilgili bilgi almak için romatoloji uzmanlarına danışmaları tavsiye edilir.

FMF hastalığı tekrarlayan ateş atakları ile giden bir hastalıktır. Genellikle ateşe eşlik eden başka klinik semptomlar olsa da bazı hafif ataklarda ateş ön plandadir ve diğer belirtiler yok ya da hafiftir. Covid-19 enfeksiyonun en sık belirtilerinden birisi de ateş olduğu için, FMF hastaları bu konuda dikkatli olmalı; ateşli bir durum yaşadıklarında Covid-19’un diğer belirtileri bakımından kendilerini sorgulamalıdır. Covid-19 belirtileri şunlardır:

* Yüksek ateş

* Kuru öksürük

* Boğaz ağrısı

* Nefes darlığı

* Yorgunluk

* Koku duygusunun kaybı

* Bir şüphe durumunda hastalar hekimlerine ulaşmalıdır.

KORONAVİRÜSLE İLGİLİ EN ÇOK MERAK EDİLENLER SORULAR  

1- Yeni tip koronavirüs (Covid-19) nedir?

İlk kez Çin’in Wuhan kentinde görülen ve hayvandan insana bulaştığı belirtilen koronavirüs, solunum yolu enfeksiyonuna sebep olan ve insandan insana geçebilen bulaşıcı bir virüstür.

2- Koronavirüs belirtileri nelerdir?

Koronavirüs belirti vermeden ilerleyebileceği gibi bazı belirtiler de gösterir. En çok karşılaşılan belirtiler ise ateş, öksürük ve nefes darlığı. Şiddetli olgularda zatürre, ağır solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği gelişebilir.

3- Koronavirüs nasıl bulaşır?

Hasta bireylerin hapşırmaları, öksürmeleri ile ortama saçılan damlacıkların solunmasıyla bulaşır. Kişiler, hastaların solunum parçacıklarıyla kirlenmiş yüzeylere dokunduktan sonra ellerini yıkamadan yüz, göz, burun veya ağızlarına götürdüklerinde de virüsü alabilir. Kirli ellerle göz, burun veya ağıza temas etmek risklidir.

4- Koronavirüs tanısı nasıl konulur?

Yeni tip koronavirüs tanısı için moleküler testler kullanılıyor.

5- Koronavirüs testini nerede yaptırabilirim?

Koronavirüs tanı testi sadece Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ulusal Viroloji Referans Laboratuvarında ve belirlenmiş Halk Sağlığı Laboratuvarlarında yapılıyor.

6- Koronavirüs en çok kimleri etkiliyor, kimler risk altında?

Hastalıktan En Çok Etkilenen Kişiler:

– 60 yaş üstü olanlar
– Kalp hastalığı, hipertansiyon, diyabet, kronik solunum yolu hastalığı, kanser gibi kronik hastalığı olanlar ile sağlık çalışanları en riskli gruptadır.

7- Hamileler koronavirüs açısından risk taşıyor mu?

Koronavirüs enfeksiyonu gelişen gebe kadınlarda hastalığın ciddiyeti konusunda sınırlı bilimsel kanıt vardır. Ancak mevcut kanıtlar koronavirüs enfeksiyonu sonrası hamile kadınlar arasındaki hastalık şiddetinin, hamile olmayan yetişkin koronavirüs vakalarına benzer olduğunu ve hamilelik sırasında koronavirüs enfeksiyonun fetüste olumsuz bir etkisi olduğunu gösteren hiçbir veri olmadığını gösteriyor.

8- Koronavirüsten nasıl korunmalıyım?

Koronavirüsten korunmak için bu önerilere uyulması gerekiyor.

– El temizliğine dikkat edilmeli. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalı. Antiseptik veya antibakteriyel içeren sabun kullanmaya gerek yok, normal sabun yeterlidir.

– Eller yıkanmadan ağız, burun ve gözlerle temas edilmemeli.

– Hasta insanlarla temastan kaçınılmalı. Sosyal mesafeye uyulmalı.

– Özellikle hasta insanlarla veya çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra eller sık sık temizlenmeli.

– Hastaların yoğun olarak bulunması nedeniyle mümkünse sağlık merkezlerine gidilmemeli, sağlık kuruluşuna gidilmesi gereken durumlarda diğer hastalarla temas en aza indirilmeli.

– Öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağız tek kullanımlık kağıt mendille örtülmeli, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek içi kullanılmalı, mümkünse kalabalık yerlere girilmemeli, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve burun kapatılmalı, tıbbi maske kullanılmalı.

– Çiğ veya az pişmiş hayvan ürünleri yemekten kaçınılmalı. İyi pişmiş yiyecekler tercih edilmeli.

– Çiftlikler, canlı hayvan pazarları ve hayvanların kesilebileceği alanlar gibi genel enfeksiyonlar açısından yüksek riskli alanlardan kaçınılmalı.

– Seyahat sonrası 14 gün içinde herhangi bir solunum yolu semptomu olursa maske takılarak en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı, doktora seyahat öyküsü hakkında bilgi verilmeli.

9- Koronavirüsün tedavisi var mı?

Hastalığın virüse etkili bir tedavisi yok. Hastanın genel durumuna göre gerekli destek tedavisi uygulanır. Bazı ilaçların virüs üzerindeki etkinliği araştırılıyor ancak şu an için virüse etkili bir ilaç yok.

10- Koronavirüsün kuluçka süresi nedir?

Virüsün kuluçka süresi 2 gün ila 14 gün arasında.

11- Koronavirüs aşısı var mı?

Koronavirüsün henüz geliştirilmiş bir aşısı bulunmuyor.

12- Yurt dışından kargoyla gelen paketlerde koronavirüs riski var mı?

Paket veya kargoyla bulaş beklenmemektedir. Esas bulaş yolunun virüsü taşıyan kişiyle yakın temas olduğu belirtiliyor. Bununla birlikte hasta kişinin solunum parçacıklarıyla kirlenmiş yüzeylere dokunma ve sonrasında yüze dokunmayla bulaş ihtimali olduğundan el hijyenine dikkat edilmeli.

13- Evde bakılan hayvanlar koronavirüs taşıyıp insanlara bulaştırabilir mi?

Evde bakılan kedi, köpek gibi evcil hayvanların yeni tip koronavirüsle enfekte olması beklenmez. Ancak evcil hayvanlarla temas sonrasında her zaman ellerin su ve sabunla yıkanması gerekir, böylece hayvanlardan bulaşabilecek diğer enfeksiyonlara karşı korunma sağlanmış olur.

14- Burnu tuzlu suyla yıkamak koronavirüs enfeksiyonunu önler mi?

Burnu tuzlu suyla düzenli olarak yıkamanın koronavirüs enfeksiyonundan korunmada hiçbir faydası olmadığı belirtiliyor.

15- Sirke kullanmak koronavirüse karşı koruyucu mudur?

Sirke kullanımının yeni tip koronavirüs enfeksiyonundan korunmada yararlı olacağına dair hiçbir kanıt yok.

16- Koronavirüsten korunmak için maske takmalı mıyım?

Koronavirüs enfeksiyonunun en temel bulaşma yolu olan damlacık ile bulaş yayılımını önlemek için gerekli durumlarda tıbbi maske kullanması öneriliyor. Kimin taşıyıcı kimin hasta olduğu bilinmediği için maske takmak koronavirüsten korunmada önemli bir rol oynuyor. Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu’nun tavsiyeleri doğrultusunda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıkladığı kararla toplu alanlarda maske takmak zorunlu hale getirildi. İnsanların toplu bir şekilde bulunduğu yerlerde maske takmak artık zorunlu.

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.